PL
EN
DE
W. Paduchowski (red.) (2023), Kraków: Ośrodek Kultury Norwida, 1 | 2023 | ZGNIATACZ - nowohuckie studia naukowe ISSN , 108 stron.
Czasopismo „Zgniatacz. Nowohuckie studia naukowe” jest czasopismem o charakterze interdyscyplinarnym i multidyscyplinarnym, przedstawiającym badania nad fenomenem Nowej Huty. Charakter interdyscyplinarny oznacza łączenie różnych dziedzin i dyscyplin nauki w celu pogłębienia myśli naukowej. Natomiast multidyscyplinarny oznacza badania naukowe z różnych dziedzin i dyscyplin nauki w ich ściśle określonych granicach. Laboratorium Nowej Huty pozwala na tak szerokie ujęcie tematu i jego twórcze wykorzystanie, czego dowodzą liczne współczesne badania naukowe (zarówno krajowe, jak i międzynarodowe). Tematyka czasopisma obejmuje zatem szerokie spektrum zagadnień od nauk humanistycznych i społecznych, przez nauki ścisłe i przyrodnicze po nauki inżynieryjno-techniczne.Na łamach czasopisma „Zgniatacz" zamieszczane są oryginalne teksty naukowe w języku polskim wraz ze streszczeniem w języku angielskim. Archiwalne numery czasopisma publikowane są także w wersji elektronicznej na stronie okn.edu.pl. Wydawcą czasopisma jest Ośrodek Kultury Norwida w Krakowie.
Pierwszy numer jest szeroką refleksją nad Nową Hutą jako Pomnikiem Historii. W dniu 3 lutego 2023 r. prezydent Krakowa odebrał z rąk prezydenta RP rozporządzenie ogłaszające „Kraków – zespół architektoniczny i urbanistyczny dzielnicy Nowa Huta” za Pomnik Historii. To finał wieloletnich zabiegów podkreślających wartość krajobrazu kulturowego tego obszaru i dopełnienie inicjatyw promujących dziedzictwo Nowej Huty. Pierwszy numer „Zgniatacza” docenia ten doniosły fakt i rozszerza jego znaczenie semantyczne o refleksje wykraczającą również poza sam zespół architektoniczno-urbanistyczny i rozpatruje go z różnych perspektyw.
Premierowy numer otwierają teksty wprowadzające autorstwa Stanisława Moryca oraz zespołu redakcyjnego. W kolejnej części, zatytułowanej „Artykuły i rozprawy”, znalazły się cztery teksty recenzowane. Dr Jan L. Franczyk opisuje Międzynarodową Konferencję Praw Człowieka w Krakowie-Mistrzejowicach, która odbyła się w 1988 roku. Dr Karol Janas natomiast analizuje zagadnienie nazewnictwa miejskiego jako elementu tożsamości terytorialnej Nowohucian. Dr Artur Jatkowski skupia się na relacjach dwóch miejskich centrów – Nowej Huty i Krakowa. Tę część „Zgniatacza” zamyka artykuł dr Joanny Suchowaiak-Homrzeski, która przedstawia przemiany identyfikacji wizualnej nowohuckiej kawiarni „Stylowa" w latach . W kategorii „Varia” został opublikowany esej dr hab. Magdaleny Banaszkiewicz, w którym odnosi się ona do nowohuckiego dziedzictwa. Natomiast w „Pro memoria" znalazł się tekst wspomnieniowy Adama Gliksmana o Macieju Machu.
